Bezeme İşçiliği

Mobilya branşı - bölümü ile alakalı her şeyi bulabilirsiniz..

Moderatör: Alıntı

Cevapla
Kullanıcı avatarı
Alıntı
Mesajlar: 842
Kayıt: 15 Kas 2016, 08:23

Bezeme İşçiliği

Mesaj: # 3289Mesaj Alıntı
13 Mar 2022, 16:54

Bezemenin tanımı
Bezeme; herhangi bir şeyi süslemek için onun yüzeyinde yapılan düz veya kabartma, boyalı veya boyasız şekillerin bir araya gelmesinden oluşan terkibe denir.
5.1.2. Bezemenin tarihsel gelişimi
Türklerde bezeme sanatı çok eskilere dayanır. Gelişerek bu sanat devam etmiştir. Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra en yüksek noktaya ulaşmıştır. Dünya bezemeleri arasında özelliği ve uyumluluğu ile dikkati çeken bu bezemeler bütün İslam dünyasına yayılarak Avrupalıların İslam Sanatı ismini verdikleri bir bezeme tarzı olmuştur. Bu bezemelerin kaynağının tarih öncesi zamanlarda Asya’da yaşayan Türklerden geldiği yapılan arkeolojik kazılarda çanak çömlek tipi eşyalardan anlaşılmaktadır.
Türklerin İslamiyet’ten önce Orta Asya’da uyguladıkları bezeme motifleri genellikle düz ve yuvarlak çizgilerden ibaret geometrik şekillerle o zamanki inanışlara göre tanrıları temsil eden sembolik motifler resimler ve tabiat üstü yaratıklar diye nitelendirdikleri şekil ve hayvan resimlerinden ibarettir.
Türk bezemelerinin gelişmesi ve her tarafa yayılması İslam dininin ruhlarda oluşturduğu temizlik ve incelik, sanatkarın güzelliği anlayış ve kavrayış kudretini arttırmıştır [11].
Dine verilen önem ona ait her yapı, her kitap ve her eşyanın en güzel şekillerle süslenmesi ve bezenmesi hevesini uyandırmış, onların niteliğindeki güzele yakışır bir çerçeve içerisine alınmasını gerektirmiştir. Bu şekilde güzelleşen ve uyumluluk arzeden bezemeler diğer eşyalar üzerinde uygulanmış ve dünyanın en güzel bezeme tarihi olan Türk bezeme sanatı meydana gelmiştir.
Türk bezemelerin en üst seviyeye ulaşması diğer sanat dallarında olduğu gibi Osmanlıların 16.yy’da yükselme devrinde başlamıştır.
Osmanlı Türklerinde, bu devre ait bezemelerinde görülen mükemmellik ve estetik üstünlük, kendinden önceki Orta Asya, Anadolu ve İslam ülkelerinde görülmüştür.
5.2. Bezeme Çeşitleri
Osmanlı ağaç işçiliğinde palmet ve rumili kompozisyonların yanı sıra çiçek motifleri de büyük ölçüde uygulanmıştır. 15.yy ağaç işlerinde bitkisel ağaç süslemeler dışında daha sade örnek ve kitâbelerle karşılaşılmış, geometrik motifler, çeşitli zikzak şekilleri bunları tamamlamıştır. 15.yy’ın zengin ağaç işi örnekleri arasında “Mimar Hayrettin’in Edirne Sultan II. Beyazıt Camisi (1484 1488) ana kapısı ile dolap ve pencere kapaklarından söz edilmiştir.
Bezemelerine başka yerlerde kolaylıkla rastlanılmayan çiçek ve rumi kompozisyonlar değişik motifler meydana getirmiştir. Ne var ki, zaman zaman yükselen Tunca Nehri bu güzel eserlerin bozulmasına neden olmuş, caminin kapısı Edirne Müzesi’ne götürülerek koruma altına alınmıştır.
Osmanlılar oyma sedef kakma işçiliğinin yanı sıra dört yapraklı yoncalarla rumili bezemeleri de yaygın biçimde kullanmışlardır. Erken Osmanlı devrinde üzerinde pek fazla durulmayan çiçekli bezeme klasik devrin başlıca özelliklerinden biri olmuştur. Bunun yanı sıra fildişi kakmalardan yazı frizleri yapılmıştır. Bunların en güzel örnekleri Topkapı Sarayı Müzesi ile İstanbul Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’ndeki Kur’an mahfazalarında görülebilmektedir.
16. yüzyılda Osmanlı ağaç işlerinde çiçek bezeme yüzeyin tümünü kaplamıştır. Bu arada rumilerle daha da karmaşık bir üsluba yönelinmiştir. Topkapı Sarayı’nda, ağaç işçiliği üzerinde çalışan atölyeler peşpeşe kurulmuş, ve bu da çok sayıda sanatçının yetişmesine neden olmuştur.
Özellikle 16.yy ağaç işlerinde zamana kadar yalnızca çinilerde görülen Çin bulutlarının bu kez ağaç işlerinde uygulanmaya başlaması ilgi ile izlenmiştir. Diğer taraftan rumili, palmetli ve dört yapraklı yoncalardan oluşan ağaç işi bezemeleri ayrı ayrı kartuşlar içerisinde alınmışlardır. Fildişi kakmalı yazı frizleri de bu kompozisyonu tamamlamıştır.
17.yy Osmanlı ağaç işçiliğinde önceki yüzyıllara göre dikkati çeken bazı yenilikler vardır. Ağaca uygulanan sedef, bağa, fildişi gibi yeni maddeler ağaç işçiliğini renklendirmiş ve geometrik bir düzen içensinde devrin ağaç islerinin tüm özellikleri yansıtılmıştır. Fildişi kaplamalı ağaç eserlerde palmet motiflerinin yanı sıra yazı frizleri de önemli bir bezeme elemanı olma özelliğini korumuştur. Nitekim bu yeni düzenlemenin en iyi örneklerini Kur’an mahfazaları ile rahleleri meydana getirmiştir. 17.yy’da, 16.yy’lın özellikleri süre gelmiş, ancak bezeme yönünden bazı değişiklikler olmuştur. Doğadan esinlenen bezemelerde kuvvetli bir üsluplaşmaya yönelinmiş geometrik bezemede soyut görünümler dikkati çekmiştir [11].
16.yy ağaç işlerinde ortaya çıkan Çin bulutları 17.yy’da sedef ve bağanın yardımı ile vazgeçilmez bir bezeme elemanı olarak çağının karakteristik özelliğini korumuştur. Topkapı Sarayı Bağdat ve Revan köşklerinin kapıları, Sultan IV. Murat tahtının arkalığı bu devrin en tipik örnekleridir. Ayrıca Bağdat Köşkü kapısında olduğu gibi bazı ağaç işlerinde sedef zeminlere bağlı desenler yapılmıştır.
Resim

Cevapla