Ağaç Malzemenin Sakıncalı Yönleri

Mobilya branşı - bölümü ile alakalı her şeyi bulabilirsiniz..

Moderatör: Alıntı

Cevapla
Kullanıcı avatarı
Alıntı
Mesajlar: 842
Kayıt: 15 Kas 2016, 08:23

Ağaç Malzemenin Sakıncalı Yönleri

Mesaj: # 3355Mesaj Alıntı
20 Mar 2022, 13:27

Sahip olunan sakıncalı özellikler, ağaç malzemenin sadece mobilya üretiminde değil diğer kullanış yerlerinde değerlendirilmesi üzerine etkin olmaktadır. Bu özellikler şunlardır:
- Anizotrop bir malzeme olması,
- Çalışması,
- Çürümesi, renk değişikliklerine uğraması,
- Böcek ve hayvansal zararlılara karşı dayanıksız oluşu,
- Yanabilmesi,
- Kusurlar içerebilmesi.
3.2.1. Anizotropi
Ağaç malzeme sahip olduğu anatomik yâpıdan dolayı farklı yönlerde farklı özellikler gösteren bir materyaldir. Lif boyuna, radyal ve teğet yönlerde odunun fiziksel (termik, akustik, elektriksel, higroskopik), mekanik (basınç, eğilme, çekme, makaslama, yarılma vb.) ve teknolojik (sertlik, aşınma, çivi ve vida tutma gibi) özellikleri farklılık göstermektedir. Bu da malzemenin tasarımında, işlenmesinde, kullanımında dikkat edilmesi gereken bir husus olmaktadır [5].
3.2.2. Çalışma (Sorpsiyon)
Lif doygunluğu rutubet noktası altında su alması ile boyutlarında genişleme (şişme) ve daralma (büzülme, rötre) meydana gelmektedir. Bu olaya çalışma (sorpsiyon) adı verilmektedir ve kullanımda ağaç malzemenin en önemli sakıncasını oluşturmaktadır. Bu sakıncalara örnek olarak birleştirme güçlüklerinin yaşanması, lamba ve zıvanaların birbirine geçmemesi ya da boşluk yapması, şekil bozukluklarının ortaya çıkması, çekmecelerin ve dolap kapaklarının kapanmaması verilebilir.
Ayrıca odunun anizotrop özelliğinden dolayı farklı yönlerdeki çalışma değerleri aynı olmamaktadır. Lif boyuna ile enine yönde (radyal, teğet) çalışma değerleri büyük farklılık gösterirken enine yönde çalışma değerleri de (radyal, teğet) aynı değildir. Teğet çalışma radyal yöndekinden yaklaşık iki kat fazla olmaktadır. Su farklılıklar ilkbahar ve yaz odunu yapısı, öz ışınların etkisi, hücre çeperinde değişik yönlerde uzanan mikrofibrillerin, geçitler ve orta lamelin kimyasal yapısından ileri gelmektedir [5].
3.2.3. Çürüme, renk değişmeleri
Ağaç malzeme mantarların tahrip edici etkisiyle çürüyebilmekte, renk değişiklerine uğrayabilmektedir. Renk değişikliği mantarların dışında sıcaklık, rutubet ve oksidasyon nedenleri ile de ortaya çıkabilmektedir. Çürüklük yapan mantar1ar ağaç malzeme direncini düşürmekte, renk değişmeleri ise odunun görünüşünü bozmakta ve büyük problemlere neden olmaktadır. Örneğin, bu ağaçlar vernikli işlerde kullanılamaz.
3.3. Böcekler ve Diğer Hayvansal Zararlılar
Gerek hammadde kerestede ve gerekse mobilyada bu tür zararlılar büyük tahribat yapabilmekte, odun içerisinde böcek yenikleri ve galeriler oluşturmakta, sonuç olarak odun direncinde büyük düşmeler meydana gelmektedir. Ayrıca mantar zararlarını da arttırabilmektedirler. Örneğin, oturma guruplarında kullanılmaz.
3.4. Yanma
Organik bir malzeme olduğundan odun, yanabilmekte ve kullanıldığı yerdeki fonksiyonunu kolayca yitirebilmektedir. Ayrıca işleme esnasında ise aletlerin uygun olmaması ya da testere ve kesici yüzeylerin dakikada devir sayılarının, bileme açılan masif odunun anotomik, yoğunluk ve tekstür özelliklerine uygun bulunmaması durumunda yüzey yanıkları verebilmektedir. Bu yüzey yanıklarını zımpara ile giderebiliriz. Bu da zaman ve emek kaybedileceğinden maliyet artacaktır.[5]
3.5. Kusurlar
Masif mobilyada ham odun özellikleri etkin olduğundan hammadde kerestede bulunması muhtemel bazı kusurlar, odunun görünüş ve direnç özelliklerini olumsuz yönde etkilemektedir. Budak, çatlak, lif kıvrıklığı, reaksiyon odunu, reçine kesesi, iç kabuk, çürük, kovuk, böcek deliği, renk farklılıkları, gençlik çağı odunu, eğrilik, yıllık halka yapısının heterojen karakterde bulunması gibi kusurların kerestede sınırlandırılması bitmiş ürün kalitesinin yükseltilebilmesi açısından önem arz etmektedir.
Ayrıca kerestenin çalışmasını, çürümesini, renk değişmelerine uğramasını önlemek ve işleme (biçme, planyalama, tornalama, frezeleme, lamba ve zıvana açma, delme, zımparalama) özellikleri ile tutkallama, cilalanma vb. özelliklerinin daha iyi olabilmesini sağlamak için kurutulması gerekmektedir. Kurutma, aynı zamanda mobilyada kullanım yerlerinde meydana gelebilecek çalışma kusurlarının önlenmesi için de gereklidir. Ancak bu işlem esnasında dikkatli olunmaması kurutma koşullarının (sıcaklık, bağıl nem, sıcak hava hızı, kurutma süresi gibi) uygun olmaması, durumunda bazı kurutma kusurları (çarpılma, oluklaşma, kılıcına eğilme, burulma, çanaklaşma, bal peteği oluşumu ve diğerleri) meydana gelebilir. Bu da ağaç malzemenin işlenmesinde, kullanımında büyük güçlükler doğurmakta ve ayrıca zaiyatın da artmasına neden olmaktadır [5].
Burada hammadde kerestenin işlenmesi esnasında ortaya çıkabilen kusurlara değinmek gerekmektedir. Bilindiği gibi üretim esnasında ağaç malzeme biçme, planyalama, frezeleme, tornalama, lamba zıvana açma, delme, zımparalama ve diğer bazı işleme faaliyetlerine maruz kalmakta, bunun sonucunda ise işlenen yüzeylerde kalkık liflilik, pürüzlü liflilik yongalı liflilik, yonga izi ve gevşek liflilik gibi hatalar ortaya çıkmaktadır.
Bu gibi kusurlar fazla bir zımparalama ile ortadan kaldırılabilmekte ancak zaiyat artmakta ve işlem uzamaktadır.
İşleme kusurlarının oluşmasına bıçakların durumu keskinliği, açıları vb. ve ivme hızının uygun olmaması, işlemenin iyi yapılmaması gibi faktörler etken olabildiği gibi ağaç malzemenin bazı özelliklerinin ve rutubetinin de istenen şekilde olmaması işleme kusurlarının oluşması üzerine etkili olabilmektedir. Odun rutubetinin çok yüksek olması, ilkbahar ve yaz odunu arasındaki farklılıklar malzemede kalkık lifliliğe neden olabilmektedir. İbreli ağaçlarda (Köknar, Ladin, Çam) kalkık liflilik daha çok görülmektedir.
Reaksiyon odunu ise pürüzlü lifliliğe neden olmaktadır. Ayrıca fazla rutubet bu kusurun oluşumunda diğer bir etkendir.
Lif kıvrıklığı ise genel olarak yongalı lifliliğe neden olmaktadır.
Yine odun rutubetinin yüksek olması, kurutmanın uygun bir şekilde yapılmaması sonucunda işleme esnasında ağaç malzemede gevşek liflilik ya da lif ayrılması meydana getirebilmektedir Sonuç olarak uygun bir işleme için kullanılacak hammaddenin seçimi büyük önem arz etmektedir.
Lif düzgünlüğü, yeknesak odun yapısı, yoğunluğun ağacın ortalama değerlerine yakın olması istenmektedir. Çapraz liflilik bulunmaması ve odun rutubetinin istenen değerlerde olması dikkat edilmesi gereken diğer özellikler olmaktadır [5].
Ayrıca büyüme hızı, 1 cm' deki yıllık halka sayısı, genç odun olup olmaması, özodun-lifi odun karakterinde bulunup bulunmaması, yıllık halka yapısı (ilkbahar ve yaz odunu arasındaki farklılığın belirgin olması, yaz odunu katılım oranı) gibi özellikler de önemli bulunmaktadır. Örneğin, kalkık liflilik.
Resim

Cevapla