Kemanda yay - yay topuğu - yay kılının önemi

Mobilya branşı - bölümü ile alakalı her şeyi bulabilirsiniz..

Moderatör: Alıntı

Cevapla
Kullanıcı avatarı
Alıntı
Mesajlar: 842
Kayıt: 15 Kas 2016, 08:23

Kemanda yay - yay topuğu - yay kılının önemi

Mesaj: # 3445Mesaj Alıntı
27 Mar 2022, 11:43

2.14. Yay
Konumuz olan yay yaylı çalgıların tümünün çalınmasında kullanılmak üzere çalgıların çalınma niteliklerine göre saptanarak özel ağaçlardan yapılan bir gereçtir [1].
Yay denince akla çelik yay kapı yayı ok yayı veya her hangi bir yay parçası gelebilir.
Konumuz olan yay ensturuman çalabilmek için özel ağaçlardan yapılırlar.
Bunlar deniz aşırı ülkelerde tropikal iklim şartlarında yetişen fernenburk ağacından yapılırlar.
2.14.1. Yay topuğu
Yay topuğu abanoz ağacından yapılır. Üzerinde bulunan vidalarla yay çubuğu arkasına takılır.
Yayın sivri ucundan topuk üzerine takılan kıl topuk vidaları ile istenildiği kadar yay boyunca gerdirilir.
Şekil 2.10: Abanoz ağacından yapılan yay topuğu
2.14.2. Yay topuğu parçaları
Ø Yay topuğu üzerinde iki madeni vida vardır.
Ø Vida yatağı
Ø Kılavuz vida
Ø Topuk yüzüğü
Ø Topuk kapağı
Vida yatağı pirinç madenlerinden yapılır. Demirden yapılan kılavuz vida pirinçten yapılan vidanın yatağında hareket eder.
Kılavuz vidayı sağa çevirmekle yay ve topuk üzerine takılan kıllı yay boyunca gevdirip yaylı çalgının çalınma olanağı sağlanır.
Şekil 2.11: Topuk yatak vidası
Şekil 2.12: Topuk kılavuz vidası
Şekil 2.13: Topuk kılavuz vidalarının çalışması
2.14.3. Topuk yüzüğü
Yay topuk yüzüğü:
Ø Yaya takılan bir kılın düzgünlüğünü sağlar.
Ø Yay topuk ucunun çatlamasını önler.
2.14.4. Topuk yüzüğünün yapısı
Nikel, gümüş, altın gibi madenlerden yapılır. Büyük D harfi şeklindedir. Şekil 2.14’de görüldüğü gibidir.
Şekil 2.14: Topuk yüzüğü
2.15. Yay Başlığı Yapısı
Yayın sivri ucuna plastik maddelerden 1 mm. Kalınlığında bir parça yay başlığına göre yapılıp tutkalla başlığına yapıştırılır. Şekil 2.15’de gösterilmiştir.
Şekil 2.15: Yay başlığı
Yay başlığının görevleri;
Ø Yay başlığının çatlamasını önler.
Ø Yayda estetik görünüşünü saplar.
Ø Yaya takılan kılların düzgünlüğünü sağlar
2.15. Yay Başlığı Yapısı
Yayın sivri ucuna plastik maddelerden 1 mm. Kalınlığında bir parça yay başlığına göre yapılıp tutkalla başlığına yapıştırılır. Şekil 2.15’de gösterilmiştir.
Şekil 2.15: Yay başlığı
Yay başlığının görevleri;
Ø Yay başlığının çatlamasını önler.
Ø Yayda estetik görünüşünü saplar.
Ø Yaya takılan kılların düzgünlüğünü sağlar
2.15.1. Yay kılının önemi
Yayla çalınan çalgıların çalınma olanaklarını ancak yaylarına takılan kılların yeteri derecede yayın üzerinde bulunması ile gerçekleşir.
Kılı olmayan yaylara veya yeterli gramajda yay üzerinde kıl bulunmayan yaylara yeni kıl takılması gerekir. Yay kılları iki cinstir.
Yay kılları ikiye ayrılır.
1. Doğal yay kılları
2. Yapma yay kılı
Doğal yay kılları at kuyruklarından alınan kıllardır.
Yapma yay kılları plastik maddelerden yapılmaktadır. Kullanılan olanakları açısından doğal kıllar tercih edilir.
Yaylara istenilen nitelikteki kılı takabilmek için çeşitli araç ve gereçlere ihtiyaç vardır. Bu araç ve gereçleri sıra ile adlarını inceleyelim.
2.15.2. Yay kıl takma araç ve gereçleri
Ø İyi cins kıl
Ø Özel el bıçağı
Ø Takoz parçası
Ø İspirto ocağı
Ø Özel mum
Ø İnce dişli tarak
Ø Makara ipliği

2.15.3. Yaya kıl takılması
Keman yayına kıl takılabilmesi için yukarıda yedi madde halinde sıraladığımızda araç ve gereçlerde başka çalışma tezgahına bağlayacak yardımcı yay sıkma parçalarına ihtiyaç vardır.
Yay sıkma parçaları yay başlığını ve yay topuklarını kavrayacak nitelikte olmalıdır.
1. Yay topuğunu yay üzerinden çıkartırız.
2. Topuğun yüzüğünü çıkarıp topuk üzerindeki sürgüsünü açarız.
3. Yayın başlığında ve topukta bulunan kıl takma yataklarında bulunan fazlalıkları sivri uçlu özel bıçakla veya dar ıskarpele ile alırız.
4. Her iki yatağa özel bıçakla sert ağaçtan birer takoz yaparak alıştırırız. Şekil 2.16’da gösterilmiştir.
Şekil 2.16: Kıl baskı takozları
5. At kılının bağlı ucunda yapılmış olan başlığın dibinden makara ipliği ile bağlarız. Kılın dağılmaması ve yerinden çıkmaması için kıl başlığı ispirto ocağında ısıtılıp kılın ucu şişirilir.
6. Yay kıl takmaya önce yay başlığından başlanır.
7. Kılın ucunu bir elimizle ispirto ocağında ısıtırken diğer elimizle tutuğumuz özel yapılmış mumu da ısıtarak kıl ucuna küçük bir başlık yaparız.
Yapılan kıl başlığı yayın sivri ucundaki yağına baskı demiri ile bastırılır. Kılın çıkmaması için alıştırılan takozu baskı demiri ile kılın üzerinden yerine sıkılarız.
Bu şekilde kılın bir ucu yay takılabilmiş olur.
Kılın ikinci ucu yay topuğuna takılır. Düzgün kıl takılmasını sağlamak için kılı yay boyunca taramak gerekir. Yay kılının taranabilmesi için kıl su ile ıslatılmasıdır. Islatılan kıl yay boyunca ince tarakla düzgün bir şekilde taranır. Şekil 2.17’de gösterilmiştir.
Şekil: 2.17: Yay başlığının yan görünüşü
Kılın topuktaki gerdirme payı saptanıp makara ipliği ile bağlanır ve kılın fazlası kesilir. Birinci ucuna yapılan başlık gibi kılın ikinci ucuna da başlık yapılır. Topuk yüzüğü unutulmadan kılın üzerine takılır.
Kıl topuktaki yerine düzgün gelecek şekilde takılır. Topuk sürgüsü sürülür. Topuk yüzüğü yerine takılır, kılın topuk üzerinde kıl boyunca düzgün durabilmesi için yüzüğü altına sert ağaçtan ince bir kamacık yaparak kılın yay üzerindeki düzgünlüğü sağlanır.
Topuktaki vidalar yardımı ile kıl yay boyunca gerilerek kontrol edilir. Sarkan kıllar varsa ispirto ocağında ısıtılıp düzeltilir. Kıl kuruyuncaya dek yay üzerinde normal gerili kalmalıdır, kuruduktan sonra toz reçina ile kılı iyice doyurmalıdır. Yayı topuktan tutarak başlığını hafif hafif bir yere değdirip kıl üzerinde bulunan fazla reçineyi atmak keman için gereklidir [1].
Resim

Cevapla